POGODA

Reklama

Wydarzenia

ikamien.pl • Czwartek [13.09.2018, 13:48:20] • Kamień Pomorski

„Na szlaku przeszłości z panem Marcinem” : Ziemia Kamieńska w XIV wieku

„Na szlaku przeszłości z panem Marcinem” : Ziemia Kamieńska w XIV wieku

fot. Organizator

Ziemia Kamieńska, czyli co tak dokładnie? Osobiście przez wiele lat nie byłem pewien, gdzie są jej granice. W kamieńskim muzeum, którego część nazwy odwołuje się do tej krainy nie sposób znaleźć mapy owej Ziemi Kamieńskiej. Na szczęście co jakiś czas pojawiają się one w artykułach. W niniejszym wpisie będzie mowa o Ziemi Kamieńskiej w XIV wieku na podstawie artykułu pana Ryszarda Marciniaka pt. ''Kolonizacja Ziemi Kamieńskiej w XIV wieku'' opublikowanego w Materiałach Zachodniopomorskich w tomie XVII w roku 1971.

Badacze wieków średnich przez lata głowili się na tym jakie wskaźniki brać pod uwagę przy ocenie rozwoju ekonomicznego, pan Zajączkowski w 1956 zaproponował skupienie się na stanie osadnictwa. Oczywiście owa metoda ma swoje wady, ale nadal jest to kryterium warte uwagi.

Dla Ziemi Kamieńskiej zachowało się źródło pisane z lat siedemdziesiątych XIV wieku ''Statuta capituli et episcopatus ecclesiae Caminensis'' wydane drukiem w ''Diplomatische Beitrage zur Geschichte Pommerens aus der Zeit des Bogislafs X'' autorstwa pana Klempina w roku 1859 w Berlinie. Gdzie znajdują się wykazy uposażenia kapituły katedralnej, dochody z dziesięcin, rejestry wszystkich wsi Ziemi Kamieńskiej i tych przygranicznych. Posiadanie danych dotyczących dziesięcin pozwoliło badaczom na oszacowanie (oczywiście nieprecyzyjne) liczby i gęstości zaludnienia Ziemi Kamieńskiej w drugiej połowie XIV wieku. W okresie kolonizacji, czyli powstawania miast oraz przybywania osadników z zachodu (tak, z terenów dzisiejszych Niemiec i Niderlandów) Ziemia Kamieńska stanowiła obszar wydzielony terytorialnie, administracyjnie i politycznie.

Średniowieczne podziały dzielnicowe naszego regionu doprowadziły do pojawienia się trzech (nie wliczając Rugii) księstw: szczecińskiego, wołogowskiego i słupskiego. W dodatku pod władzą kamieńskich biskupów pozostały ziemie pod Kołobrzegiem i Koszalinem. W latach 50 ubiegłego wieku powstała teoria o tzw. Dominium biskupim – tworze politycznym z ograniczoną suwerennością. Ziemia Kamieńska weszła w skład władztwa biskupiego w roku 1321, kiedy to duchowni odkupili ją od książąt pomorskich. Lata później, owa transakcja przyniesie wiele konfliktów w tym o zamek w Golczewie.

Granice Ziemi Kamieńskiej obejmowały niecałe 500 kilometrów kwadratowych, jednakże były to ziemie dobrze zagospodarowane (przynosiła zyski panującemu księciu i biskupom). Biskupi kamieńscy oddali się w bezpośrednią zależność lenną do Cesarstwa, co pozwoliło na wyślizgnięcie się spod władzy lokalnych książąt. Brzmi to skomplikowanie, ale wieki temu była taka opcja. Mimo to biskupi zazwyczaj nie dysponowali odpowiednim wojskiem, by prowadzić własną politykę zagraniczną (bez wojska wpływanie na sąsiadów jest chorobliwie trudne). W rękach biskupich nasza kraina pozostała do roku 1372/73, pod koniec ich rządów Kamień miał być członkiem Hanzy (przynajmniej okresowo, co wyjaśnię później).

Ziemia Kamieńska, nie wliczając jedynego miasta - Kamienia ok. roku 1370 (w ówczesnym stanie badań -1971) mogła być zamieszkana przez ok. ponad sześć tysięcy mieszkańców wsi, tak więc przypadało 80 mieszkańców na każdy punkt osadniczy. Przyjmuje się również, że od drugiej połowy XIV wieku rozpowszechniła się regularna trójpolówka, która zastąpiła system przemienno-odłogowy. Niestety na tym kończyła się wiedza w latach 70, przynajmniej na bazie artykułu.

Teraz przejdźmy do Kamienia, gdzie sytuacja była dużo bardziej skomplikowana. W XIV wieku było jedynym miastem Ziemi Kamieńskiej, w dodatku nie było już to miasto pierwszej wielkości w skali Pomorza Zachodniego. W 1308 roku zostało spalone przez Brandenburczyków, a odbudowa trwała lata. W roku 1332 kapituła biskupia wysłała list do papieża Jana XXII, opisujący miasto. Ówczesny biskup skarżył się na to, że katedra wzniesiona poza umocnieniami miejskimi była regularnie palona i rabowana, miasto określił jako całkowicie spalone, gdzie tylko 60 domów nadawało się do zamieszkania. Pan Ryszard (autor artykułu) w swoich badaniach doszedł do wyniku ok. 700 mieszkańców. Ten wynik świadczy o sporym regresie Kamienia, ponieważ w mieście osiedlili się Dominikanie, którzy żyli z ofiar. Zakony, które były uzależnione od hojności mieszczan i nie wybierały małych miast, liczba ich mieszkańców zazwyczaj przewyższała 1500 osób (więc Kamień w swoim normalnym stanie liczył przynajmniej tysiąc mieszkańców). W roku 1370 miasto miało liczyć już około 1200 ludzi, z pewnością ten wzrost wiąże się z migracją mieszkańców wsi – ludność miejska wtedy stanowiła 16,5% mieszkańców Ziemi Kamieńskiej.

Szlakiem handlowym Kamienia była Dziwna, która od końca XIII wieku stanowiła już przedmiot transakcji handlowych. Północna część była własnością kapituły, zaś wody w pobliżu miasta własnością dominikanów. Nie oznaczała to jednak, że transport na rzece był ograniczony. W 1308 roku książę Bogusław IV udzielił mieszczanom prawa połowu na pełnym morzu, więc nikt nie blokował szlaku. Bliskość szlaku morskiego umożliwiającego transport zboża na otwarte wody przyczynił się do wejścia naszego miasta do Hanzy, tak tej słynnej. Mimo, że wkład kamieńskich kupców i kapituły był niewielki, to z pewnością przynosił mieszkańcom miasta spore zyski. W pewnym momencie Kamień poczuł się tak pewnie, że złamał zakaz handlu z Skonią, za co został wyrzucony z Hanzy w roku 1365. Kamień wrócił do tej organizacji handlowej najpóźniej w latach 90 XIV wieku.

Druga połowa XIV wieku była niezwykle pomyślna dla miasta, bo właśnie wtedy mury wzmocniono basztami (tak, kiedyś było ich więcej) oraz wzniesiono ratusz. Kamień został gwarantem sojuszu książąt pomorskich i Krzyżaków w 1386 roku. O zamożności miasta świadczy również działanie szkoły przykatedralnej i prawdopodobnie miejskiej – wspomnianej w źródłach pisanych w 1378.

Wiek XIV to także okres zniemczenia Ziemi Kamieńskiej. Miejscowe rycerstwo została wyparte przez przyjezdne, podobnie sytuacja wyglądała na wsiach. Nie ma tutaj mowy o czymś na kształt germanizacji z zaborów, po prostu pierwiastek niemiecki wypchnął słowiański. Ziemia Kamieńska przyciągała profesjonalistów zaznajomionych z systemem feudalnym, który dopiero zdążył okrzepnąć dla tutejszych. To wszystko doprowadziło do presji na ludności tubylczej. Jeśli na początku stulecia wsie pod Kamieniem były dwujęzyczne, to już pod koniec stulecia były zniemczone. Ostatecznym krokiem było wprowadzenie niemczyzny do obrzędów kościelnych, co całkowicie zamknęło słowiański etap tej krainy (choć książęta pomorscy do końca trwania dynastii będą używać słowiańskim imion).

Następne stulecie przyniesie wiele złego dla Ziemi Kamieńskiej, ale to już inna historia. Kolonizacji wiejskiej została poświęcona książka autorstwa pana Jana Piskorskiego pt. ''Kolonizacja Wiejska Pomorza Zachodniego'' wydanej w 2005 roku, niestety bez map. Zapraszam również do kamieńskiego muzeum, gdzie z pewnością pracownicy dysponują mapami i wiedzą na temat dalszych dziejów tej krainy.

Pozdrawiam

Pan Marcin
lepszykamien.wordpress.com/


komentarzy: 3, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-3 z 3

• Czwartek [13.09.2018, 14:29:55] • [IP: 93.159.188.*]

Panie Marcin, a masz pan mapy powiatu flemmingow przed 1830 rokiem? Ale arkusze, a nie jakies ksero z ksiązek ogólnodostepnych, bo z 1834 mam najstarsze arkusze i szukam starszych, zeby sobie pod GPS wrzucić.

Gość • Piątek [14.09.2018, 11:36:45] • [IP: 83.21.63.***]

Piękna historia fajnie, że nam pan ją przybliża. Dobrze żeby mieszkańcy Kamienia mieli jakąś wiedzę na ten temat a takie mapy mogły by się pokazywać co jakiś czas np. na starym mieście bo my i turyści chętnie byśmy je studiowali w trakcie spacerów po naszym pięknym historycznie mieście.

Pan Marcin • Piątek [14.09.2018, 17:05:47] • [IP: 5.184.243.**]

Dzień dobry, Posiadam jedynie ogólnodostępne publikacje, miejsce wiekowych przedmiotów jest w muzeum. Pozdrawiam

Oglądasz 1-3 z 3
■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl
■ W Gminie Międzyzdroje odbędą się wybory sołtysa i do Rady Sołeckiej dla sołectwa Wicko jutro tj. - 20 marca 2019 r. (środa) - godz. 17.00 w sali świetlicy wiejskiej "Wiklina" w Wapnicy ul. Turkusowa 26 ■ W tle już bez zboża, snopków czy pstrokatych kolorów, jest za to przejrzysty herb a dodatkowo napis Witamy w dwóch obcych językach. Tak wyglądają nowe witacze gminy Świerzno. Podobnie od kilku miesięcy wygląda strona internetowa gminy Świerzno z panoramą miejscowości w tle ■ Wojciech Zyska o Wolińskim Parku Narodowym: Na tle Wyspy Wolin to przysłowiowa „kość w gardle”. Pozostawiam park w dobrej kondycji. Odchodzę z podniesioną głową, dziękując jednocześnie wszystkim za współpracę i pomoc na rzecz ochrony tego parku – pisze w pożegnalnym liście dr inż. Wojciech Zyska, odwołany właśnie dyrektor Wolińskiego Parku Narodowego ■ „Do trumny ubierzcie mnie na różowo”. Wzruszający list pacjentki zapisany na kartkach książki ■ Międzyzdroje: Urzędnicy mogą liczyć na nagrody także w tym roku ■ Dyrektor MDK Artur Duszyński serdecznie zaprasza na wiosenne wydarzenia kulturalne: koncert muzyki włoskiej w wykonaniu Luigi Pagano Trio 5 marca o godz.19.00. 8 marca w Dniu Kobiet zapraszamy na spektakl komediowy Teatru Kameralnego ze Szczecina pt.,,Modliszka” z udziałem Michała Janickiego i Olgi Adamskiej. Wybitni aktorzy zapewnią moc zabawy i śmiechu do łez ■ Uwaga na fałszywych strażników granicznych. Dwójka mężczyzn w średnim wieku, ubranych na czarno udaje strażników granicznych i wchodzą do domów mieszkańców Świnoujścia. Jedna z mieszkanek Przytoru ostrzega mieszkańców naszych wysp przed „przebierańcami” ■ Miał ulubiony motyw obrazów: kolorowy samolocik. Zaskakujące, kiedy wiemy, gdzie się urodził, co przeżył. Rankiem, 25 lutego zmarł artysta malarz z Kamienia Pomorskiego, Stefan Jędrzejewski. 25 lutego 2019 roku rano, zmarł nasz: Ojciec, Dziadek, Brat, Wujek i Przyjaciel : artysta malarz Stefan Jędrzejewski. Wspaniały Człowiek, z otwartym sercem dla świata – piszą najbliżsi ■ Zaginął Krzysztof Peczko. Szukają go bliscy. Krzysztof Peczko jest mieszkańcem Unina i od dłuższego czasu nikt nie ma z nim kontaktu. Mieszkał w Uninie i bardzo często bywał w Świnoujściu. Widziany był ostatni raz październik - listopad w Berlinie, Spandau okolice metra. Ostatni kontakt z nim miałem mniej więcej we wrześniu. Ma niebieskie oczy 70 cm wzrostu, ciemny szatyn, jest szczupły. Ma tatuaż na prawym przedramieniu. Lubił luźne ciuchy. Numer kontaktowy +48789364769 ■ Kontynuujemy cykl artykułów związanych z realizacją projektu „Międzyzdroje - Morze Zieleni”. Koncepcja projektu opracowanego przez pracownię ze Szczecina „Górski Chmielewska Architekci” zakłada zagospodarowanie części promenady, terenów zielonych przy ul. Bohaterów Warszawy, na wysokości ul. Poprzecznej i Plażowej ■ Zapraszamy na konferencję prasową VIII Dni Kultury Żydowskiej ADLOJADA 2019, które odbędą się między 4 a 9 marca 2019 roku pod hasłem KULTURA I MEDIA. Spotkanie, podczas którego zaprezentowany zostanie szczegółowy program festiwalu, odbędzie się w poniedziałek, 25 lutego 2019 roku o godzinie 11.00 w sali konferencyjnej Muzeum Narodowego w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych przy ul. Staromłyńskiej 27. Zapraszam dziennikarzy i fotoreporterów ■ Dyrektor Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Wolinie informuje, że w związku z wystąpieniem awarii na sieci wodociągowej w Wolinie, w dniu 14 lutego 2019 r. od godz. 12:00 do ok 15:00 nastąpi przerwa w dostawie wody dla mieszkańców m. Unin i Darzowice. Po wznowieniu dostawy może nastąpić okresowo podwyższona mętność wody. Za powstałe utrudnienia przepraszam - informuje dyrektor Adam Celiński ■ Burmistrz Międzyzdrojów Mateusz Bobek powołał Miejskiego Architekta w Międzyzdrojach. Jest nim doświadczony architekt z wizją i pasją swojego zawodu Robert Rachuta ■ Filip Szyszkowski wygrał wybory uzupełniające na radnego w Międzyzdrojach ■ W ramach wdrażania Programu „Czyste Powietrze”, którego celem jest zmniejszenie zanieczyszczenia w powietrzu, zapraszamy mieszkańców Gminy Dziwnów na spotkanie, które odbędzie się 14 lutego o godzinie 16.00 w skali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Dziwnowie (ul. Szosowa 5). Spotkanie poprowadzi Przedstawiciel Regionalny Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ■ Coraz więcej osób zatrutych tlenkiem węgla, w tym jeden przypadek w Kamieniu Pomorskim. 11 stycznia – Kamień Pomorski, ul. Dziwnowska – wezwanie do sparaliżowanej 31-letniej kobiety, która przebywała w mieszkaniu sama z 9-miesięcznym dzieckiem. Na miejscu stwierdzono wysokie stężenie tlenku węgla. Mama i dziecko zostali przewiezieni do szpitala - informuje Paulina Targaszewska rzecznik prasowy WSPR w Szczecinie ■ Olaf Lubaszenko: Festiwal Gwiazd w Międzyzdrojach będzie powracał do korzeni ■ Dużo nowości w kinie Eva. Aquaman, Asteriks i Obeliks. Tajemnica magicznego wywaru, Miszmasz, czyli Kogel Mogel 3 oraz Underdog w kinie Eva od 25 stycznia 2019r. ■ Zaginął Patryk Mirgos lat 24 Gmina Wolin. W/w w na początku sierpnia 2018 r., w godzinach popołudniowych, wyszedł z domu swojej babci w miejscowości Kołczewo i udał się w nieznanym kierunku. Do chwili obecnej nie nawiązał kontaktu z rodziną. RYSOPIS Wzrost: 175 cm; Waga: 60 kg; Budowa ciała: szczupła; Włosy: blond, krótkie; Kolor oczu: niebieskie; Twarz: owalna; Uszy: lekko odstające; Nos: duży, lekko okrągły; Uzębienie: pełne. W chwili zaginięcia ubrany był: w spodenki o długości ¾ koloru zielono – niebieskiego, rozpinaną bluzę z kapturem koloru niebieskiego. Na stopach miał klapki koloru granatowego. Jeśli posiadają Państwo informacje na temat zaginionego, prosimy o kontakt z Komendą Powiatową Policji w Kamieniu Pomorskim ■