POGODA

Reklama

Wydarzenia

ikamien.pl • Czwartek [13.09.2018, 13:48:20] • Kamień Pomorski

„Na szlaku przeszłości z panem Marcinem” : Ziemia Kamieńska w XIV wieku

„Na szlaku przeszłości z panem Marcinem” : Ziemia Kamieńska w XIV wieku

fot. Organizator

Ziemia Kamieńska, czyli co tak dokładnie? Osobiście przez wiele lat nie byłem pewien, gdzie są jej granice. W kamieńskim muzeum, którego część nazwy odwołuje się do tej krainy nie sposób znaleźć mapy owej Ziemi Kamieńskiej. Na szczęście co jakiś czas pojawiają się one w artykułach. W niniejszym wpisie będzie mowa o Ziemi Kamieńskiej w XIV wieku na podstawie artykułu pana Ryszarda Marciniaka pt. ''Kolonizacja Ziemi Kamieńskiej w XIV wieku'' opublikowanego w Materiałach Zachodniopomorskich w tomie XVII w roku 1971.

Badacze wieków średnich przez lata głowili się na tym jakie wskaźniki brać pod uwagę przy ocenie rozwoju ekonomicznego, pan Zajączkowski w 1956 zaproponował skupienie się na stanie osadnictwa. Oczywiście owa metoda ma swoje wady, ale nadal jest to kryterium warte uwagi.

Dla Ziemi Kamieńskiej zachowało się źródło pisane z lat siedemdziesiątych XIV wieku ''Statuta capituli et episcopatus ecclesiae Caminensis'' wydane drukiem w ''Diplomatische Beitrage zur Geschichte Pommerens aus der Zeit des Bogislafs X'' autorstwa pana Klempina w roku 1859 w Berlinie. Gdzie znajdują się wykazy uposażenia kapituły katedralnej, dochody z dziesięcin, rejestry wszystkich wsi Ziemi Kamieńskiej i tych przygranicznych. Posiadanie danych dotyczących dziesięcin pozwoliło badaczom na oszacowanie (oczywiście nieprecyzyjne) liczby i gęstości zaludnienia Ziemi Kamieńskiej w drugiej połowie XIV wieku. W okresie kolonizacji, czyli powstawania miast oraz przybywania osadników z zachodu (tak, z terenów dzisiejszych Niemiec i Niderlandów) Ziemia Kamieńska stanowiła obszar wydzielony terytorialnie, administracyjnie i politycznie.

Średniowieczne podziały dzielnicowe naszego regionu doprowadziły do pojawienia się trzech (nie wliczając Rugii) księstw: szczecińskiego, wołogowskiego i słupskiego. W dodatku pod władzą kamieńskich biskupów pozostały ziemie pod Kołobrzegiem i Koszalinem. W latach 50 ubiegłego wieku powstała teoria o tzw. Dominium biskupim – tworze politycznym z ograniczoną suwerennością. Ziemia Kamieńska weszła w skład władztwa biskupiego w roku 1321, kiedy to duchowni odkupili ją od książąt pomorskich. Lata później, owa transakcja przyniesie wiele konfliktów w tym o zamek w Golczewie.

Granice Ziemi Kamieńskiej obejmowały niecałe 500 kilometrów kwadratowych, jednakże były to ziemie dobrze zagospodarowane (przynosiła zyski panującemu księciu i biskupom). Biskupi kamieńscy oddali się w bezpośrednią zależność lenną do Cesarstwa, co pozwoliło na wyślizgnięcie się spod władzy lokalnych książąt. Brzmi to skomplikowanie, ale wieki temu była taka opcja. Mimo to biskupi zazwyczaj nie dysponowali odpowiednim wojskiem, by prowadzić własną politykę zagraniczną (bez wojska wpływanie na sąsiadów jest chorobliwie trudne). W rękach biskupich nasza kraina pozostała do roku 1372/73, pod koniec ich rządów Kamień miał być członkiem Hanzy (przynajmniej okresowo, co wyjaśnię później).

Ziemia Kamieńska, nie wliczając jedynego miasta - Kamienia ok. roku 1370 (w ówczesnym stanie badań -1971) mogła być zamieszkana przez ok. ponad sześć tysięcy mieszkańców wsi, tak więc przypadało 80 mieszkańców na każdy punkt osadniczy. Przyjmuje się również, że od drugiej połowy XIV wieku rozpowszechniła się regularna trójpolówka, która zastąpiła system przemienno-odłogowy. Niestety na tym kończyła się wiedza w latach 70, przynajmniej na bazie artykułu.

Teraz przejdźmy do Kamienia, gdzie sytuacja była dużo bardziej skomplikowana. W XIV wieku było jedynym miastem Ziemi Kamieńskiej, w dodatku nie było już to miasto pierwszej wielkości w skali Pomorza Zachodniego. W 1308 roku zostało spalone przez Brandenburczyków, a odbudowa trwała lata. W roku 1332 kapituła biskupia wysłała list do papieża Jana XXII, opisujący miasto. Ówczesny biskup skarżył się na to, że katedra wzniesiona poza umocnieniami miejskimi była regularnie palona i rabowana, miasto określił jako całkowicie spalone, gdzie tylko 60 domów nadawało się do zamieszkania. Pan Ryszard (autor artykułu) w swoich badaniach doszedł do wyniku ok. 700 mieszkańców. Ten wynik świadczy o sporym regresie Kamienia, ponieważ w mieście osiedlili się Dominikanie, którzy żyli z ofiar. Zakony, które były uzależnione od hojności mieszczan i nie wybierały małych miast, liczba ich mieszkańców zazwyczaj przewyższała 1500 osób (więc Kamień w swoim normalnym stanie liczył przynajmniej tysiąc mieszkańców). W roku 1370 miasto miało liczyć już około 1200 ludzi, z pewnością ten wzrost wiąże się z migracją mieszkańców wsi – ludność miejska wtedy stanowiła 16,5% mieszkańców Ziemi Kamieńskiej.

Szlakiem handlowym Kamienia była Dziwna, która od końca XIII wieku stanowiła już przedmiot transakcji handlowych. Północna część była własnością kapituły, zaś wody w pobliżu miasta własnością dominikanów. Nie oznaczała to jednak, że transport na rzece był ograniczony. W 1308 roku książę Bogusław IV udzielił mieszczanom prawa połowu na pełnym morzu, więc nikt nie blokował szlaku. Bliskość szlaku morskiego umożliwiającego transport zboża na otwarte wody przyczynił się do wejścia naszego miasta do Hanzy, tak tej słynnej. Mimo, że wkład kamieńskich kupców i kapituły był niewielki, to z pewnością przynosił mieszkańcom miasta spore zyski. W pewnym momencie Kamień poczuł się tak pewnie, że złamał zakaz handlu z Skonią, za co został wyrzucony z Hanzy w roku 1365. Kamień wrócił do tej organizacji handlowej najpóźniej w latach 90 XIV wieku.

Druga połowa XIV wieku była niezwykle pomyślna dla miasta, bo właśnie wtedy mury wzmocniono basztami (tak, kiedyś było ich więcej) oraz wzniesiono ratusz. Kamień został gwarantem sojuszu książąt pomorskich i Krzyżaków w 1386 roku. O zamożności miasta świadczy również działanie szkoły przykatedralnej i prawdopodobnie miejskiej – wspomnianej w źródłach pisanych w 1378.

Wiek XIV to także okres zniemczenia Ziemi Kamieńskiej. Miejscowe rycerstwo została wyparte przez przyjezdne, podobnie sytuacja wyglądała na wsiach. Nie ma tutaj mowy o czymś na kształt germanizacji z zaborów, po prostu pierwiastek niemiecki wypchnął słowiański. Ziemia Kamieńska przyciągała profesjonalistów zaznajomionych z systemem feudalnym, który dopiero zdążył okrzepnąć dla tutejszych. To wszystko doprowadziło do presji na ludności tubylczej. Jeśli na początku stulecia wsie pod Kamieniem były dwujęzyczne, to już pod koniec stulecia były zniemczone. Ostatecznym krokiem było wprowadzenie niemczyzny do obrzędów kościelnych, co całkowicie zamknęło słowiański etap tej krainy (choć książęta pomorscy do końca trwania dynastii będą używać słowiańskim imion).

Następne stulecie przyniesie wiele złego dla Ziemi Kamieńskiej, ale to już inna historia. Kolonizacji wiejskiej została poświęcona książka autorstwa pana Jana Piskorskiego pt. ''Kolonizacja Wiejska Pomorza Zachodniego'' wydanej w 2005 roku, niestety bez map. Zapraszam również do kamieńskiego muzeum, gdzie z pewnością pracownicy dysponują mapami i wiedzą na temat dalszych dziejów tej krainy.

Pozdrawiam

Pan Marcin
lepszykamien.wordpress.com/


komentarzy: 3, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-3 z 3

• Czwartek [13.09.2018, 14:29:55] • [IP: 93.159.188.*]

Panie Marcin, a masz pan mapy powiatu flemmingow przed 1830 rokiem? Ale arkusze, a nie jakies ksero z ksiązek ogólnodostepnych, bo z 1834 mam najstarsze arkusze i szukam starszych, zeby sobie pod GPS wrzucić.

Gość • Piątek [14.09.2018, 11:36:45] • [IP: 83.21.63.***]

Piękna historia fajnie, że nam pan ją przybliża. Dobrze żeby mieszkańcy Kamienia mieli jakąś wiedzę na ten temat a takie mapy mogły by się pokazywać co jakiś czas np. na starym mieście bo my i turyści chętnie byśmy je studiowali w trakcie spacerów po naszym pięknym historycznie mieście.

Pan Marcin • Piątek [14.09.2018, 17:05:47] • [IP: 5.184.243.**]

Dzień dobry, Posiadam jedynie ogólnodostępne publikacje, miejsce wiekowych przedmiotów jest w muzeum. Pozdrawiam

Oglądasz 1-3 z 3
■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl
■ Na 100-lecie niepodległej Polski cieniem kładzie się minister środowiska i odchodzący burmistrz. Trwa rzeź drzew w Międzyzdrojach. W Międzyzdrojach, w przededniu 11 listopada miało miejsce ostre cięcie 100- letnich buków i dębów przy ulicy Gryfa Pomorskiego 70. Jak się dowiedzieliśmy, terenu nie obejmuje plan zagospodarowania przestrzennego ■ 9 sierpnia 2018 r. szczecińska delegatura Centralnego Biura Antykorupcyjnego rozpoczęła w Międzyzdrojach kontrolę pn. "Kontrola określonych przepisami prawa procedur podejmowania i realizacji decyzji w przedmiocie rozporządzania mieniem gminy Międzyzdroje, w zakresie powołania do życia oraz działalności Międzyzdrojski Rynek Sp. z o.o." Planowany termin zakończenia to 8 listopada 2018 r. Kontrola jest w toku ■